Ziekte van Parkinson:
Zijn cannabinoïden werkzaam in de behandeling van de ziekte van Parkinson ?
Antwoord:
Kirsten Müller-Vahl
Op grond van bevindingen uit dierenonderzoek en de lokalisering van cannabinoïdereceptoren in de hersenen, wordt vermoed dat cannabinoïden werkzaam kunnen zijn in de behandeling van neurologische bewegingsstoornissen. Tot nog toe toonden een beperkt aantal studies bij patiënten aan dat cannabinoïden bruikbaar zijn in de behandeling van tics bij het Tourette-syndroom en andere hyperkinetische bewegingsstoornissen zoals dystonia.
Momenteel zijn er enkel anekdotische rapporten beschikbaar over de klinische werking van cannabinoïden in de behandeling van de ziekte van Parkinson. Bij een onderzoek in 1990 werd geen verandering in de klinische symptomatologie vastgesteld bij 5 parkinsonpatiënten na het roken van een marihuanasigaret. In een andere studie werd de werking van cannabidiol (CBD) onderzocht in 8 patiënten die lijden aan dystonia, een hyperkinetische bewegingsstoornis. Terwijl er een positief effect werd vastgesteld van CBD bij dystonia, werd bij 2 patiënten een verslechtering vastgesteld van gelijklopende eigenschappen van de ziekte van Parkinson.
Nochtans leveren verschillende dierenstudies het bewijs dat bij de ziekte van Parkinson niet enkel een vermindering optreedt van de dopamineconcentraties maar er zou ook een verandering gebeuren in het centraal cannabinoïdereceptorsysteem. Verder werd gessugereerd dat dopamine en endocannabinoïden een sterke functionele band zouden hebben. In een diermodel van Parkinson werd een zevenvoudige verhoging van het endocannabinoïdepeil waargenomen. Behandeling met anti-parkinsondrugs (dopamine receptor agonists) resulteerde in een verbetering van de parkinsonsymptomen. Gelijklopend daarmee werd het verhoogde endocannabinoïdepeil gereduceerd. Ook blijkt uit dierenonderzoek dat behandeling met L-Dopa (een anti-parkinsondrug) wijzigingen veroorzaakte van het centraal CB1 receptor systeem (toenemend aantal cannabinoïdereceptoren in specifieke regio van de hersenen). In diermodellen van de ziekte van Parkinson werd aangetoond dat behandeling met anti-parkinsondrugs de willekeurige bewegingen verbeterde, terwijl bijkomende toediening van cannabinoïden gelijkaardige symptomen als die van Parkinson veroorzaakte.
Op basis van de beschikbare studies kan verondersteld worden dat drugs die de cannabinoïdereceptoren blokkeren (antagonists) - die precies het tegengestelde doen van cannabinoïden - bruikbaar kunnen zijn in de behandeling van de ziekte van Parkinson. De werking van cannabinoïdereceptor antagonists werd echter nog niet onderzocht bij parkinsonpatiënten.
Sieradzan en collega's
Levodopa (L-Dopa) is de bestwerkende anti-parkinsondrug die we kennen. Een langdurige behandeling met L-Dopa wordt echter dikwijls bemoeilijkt door gebeurlijke dyskinesia, geïnduceerd door L-Dopa. De behandelingsmogelijkheid van deze hyperkinetische bewegingsstoornis is beperkt.
We hebben een random dubbelblind placebo-gecontroleerd onderzoek uitgevoerd bij 7 patiënten met Parkinson om de werking na te gaan van de cannabinoïdereceptor agonist nabilone bij de behandeling van door levodopa geïnduceerde dyskinesia. Onze resultaten wijzen op een belangrijke terugval van dyskinetische bewegingen na behandeling met nabilone. Nabilone had geen effect op het anti-parkinson-werking van L-Dopa.
Het is verwonderlijk dat uit onderzoek bij dieren is gebleken dat een sterke cannabinoïdereceptor agonist (SR141716A) ook een anti-dyskinetische werking had. We veronderstellen dat nabilone bij voorkeur op andere plaatsen van de hersenen inwerkt dan SR141716A. Beide werkingen kunnen evenwel resulteren in een vermindering van dyskinetische bewegingen.
Naar: Sieradzan KA, Fox SH, Hill M, Dick JPR, Crossman AR, Brotchie JM. Cannabinoids reduce levodopa-induced dyskinesia in Parkinson's disease: a pilot study. Neurology 2001;57:2108-2111.
