Kanker:
Kan cannabis gebruikt worden bij de behandeling van kanker ?
Antwoord:
Franjo Grotenhermen
Cannabis en THC worden gebruikt om de gevolgen van kankerchemotherapie tegen te gaan, de eetlust op te wekken bij kankercachexie, en kankerpijn te verlichten. Er zijn bovendien sommige recente cel- en dierexperimenten die aantonen dat cannabinoïden ook voor de behandeling van sommige kankervormen van nut zouden kunnen zijn. Maar het is tot nu toe nog niet duidelijk hoe en of deze bevindingen voor een therapie van kankerpatiënten gebruikt kunnen worden. Sommige effekten van THC op het immuniteitssysteem zouden misschien ook een negatieve invloed kunnen hebben. Op 24 oktober 2001 heeft de Spaanse minster voor gezondheidszorg het eerste onderzoek aangekondigd met THC (dronabinol) bij mensen die aan een glioma, een sneldodende kanker lijden.
Galve-Roperph en collega's
We hebben aangetoond dat toediening van delta-9-tetrahydrocannabinol en een synthetische cannabinoïde agonist in de tumor, een opmerkelijke verschrompeling van malignante gliomas bij ratten en muizen tot gevolg had. De behandeling met cannabinoïden had onder de gebruikte condities geen substantieel neurotoxisch effekt. Experimenten in een kultuur van twee gliomacelstructuren wezen erop dat cannabinoïden apoptose signaleren (geprogrammeerde celdood) via een weg waarbij cannabinoïdereceptoren betrokken zijn. Deze resultaten kunnen de basis vormen voor een nieuwe therapeutische benadering in de behandeling van malignante gliomas.
Naar: Galve-Roperph I, et al. Antitumoral action of cannabinoids: involvement of sustained ceramide accumulation and ERK activation. Nature Medicine 2000;6(3):313-319.
De Petroccellis en collega's
Anandamide verbindt zich met de CB1 cannabinoïde receptor. We vermelden hier dat deze endogene cannabinoïde op een krachtige en selectieve wijze de groei afremt van menselijke borstkankercellen in vitro (in een cellenkultuur). De snelle groei van verschillende andere tumorcelstructuren werd niet door anandamide beïnvloed. De groeiremmende werking van anandamide was niet te wijten aan toxiciteit of aan apoptose, maar viel samen met een afname van cellen in de S-fase van de cellencyclus.
Naar: De Petrocellis L, et al. The endogenous cannabinoid anandamide inhibits human breast cancer cell proliferation. Proc Natl Acad Sci U S A 1998;95(14):8375-8380.
Zhu en collega's
In deze studie tonen we aan dat THC, het belangrijkste psychoactieve bestanddeel van marihuana, de antitumorimmuniteit tegen longkanker onderdrukt. In twee verschillende longkankermodellen bij muizen leidde de bij tussenpozen toegediende THC tot een versnelde groei van tumorimplantaten. Volgens onze bevindingen versterkt THC de tumorgroei door de antitumorimmuniteit af te remmen via een weg die bepaald wordt door een CB2 receptor.
Naar: Zhu LX, et al. Delta-9-tetrahydrocannabinol inhibits antitumor immunity by a CB2 receptor-mediated, cytokine-dependent pathway. J Immunol 2000;165(1):373-380.
Recht en collega's
Een van de metabolieten van THC is 11-COOH-THC, en ajulemisch zuur (AJA) is een synthetische evenknie van 11-COOH-THC. Bij preklinisch onderzoek bleek dat AJA een potent ontstekingswerend produkt is zonder psychoactieve werking. Recente onderzoeksrapporten wijzen op een antitumorwerking van cannabinoïden. AJA heeft potentieel als produkt om tumoren tegen te houden. In celstructuren bleek AJA ongeveer half zo krachtig te zijn als THC om de groei te beletten van een variëteit aan celstructuren van tumoren. Nochtans duurde de werking langer. (...) We besluiten dat AJA in een belangrijke mate antitumor-actief is en vooral werkt via CB2-receptoren.
Naar: Recht LD, et al. Antitumor effects of ajulemic acid (CT3), a synthetic non-psychoactive cannabinoid. Biochem Pharmacol 2001;62(6):755-763.
Casanova en collega's
We hebben aangetoond dat zowel CB1 als CB2-receptoren aanwezig zijn in de huid en in de haarzakjes. De synthetische cannabinoïden WIN55,212-2 induceerde een tijdsgebonden afname van de levensvatbaarheid van verscheidene kankercelstructuren in de huid van muizen, zonder gezonde celstructuren te beïnvloeden. Het door cannabinoïden geïnduceerde afsterven van huidkankercellen gebeurde door apoptose (geprogrammeerde celdood) en werd voorkomen door antagonisten van de CB1 en de CB2-receptor, wat wijst op de aanwezigheid van cannabinoïdereceptoren.
Naar: Casanova ML, et al. CB1 and CB2 receptors are expressed in the skin and their activation inhibits the growth of skin cancer cells. In: 2001 Symposium on the Cannabinoids. Burlington, Vermont: International Cannabinoid Research Society, 2001,p. 151.
